Dinleme bir beceridir, her beceri ise geliştirmeli; yani çalıştırılmalı. Ancak İngilizce ya da başka bir yabancı dil öğrenenlerin birçoğu yanlışlıkla bunun için sadece mümkün olduğu kadar sıkça İngilizce konuşmaları dinlemenin yeterli olduğunu zanneder. Maalesef, bu böyle değil.

hearing

Bu, parkta dolaşarak bu hareketin gelecekteki maraton öncesinde dayanıklılığını arttırmaya yardımcı olacağını düşünmek gibi olur. Dayanıklılık da bir beceridir. Onu geliştirmek için de önce koşarak 1 tur atmalısın, sonra 2, daha sonra 3, 4, 5, 6, 7…ve saire, uzun koşularda vücudun yeterince antrenmanlı olması için. Dinleme konusunda da aynı şekilde.

Bu yazıda kulaklarına İngilizce konuşmasını sadece dinlemeyi değil ama duymayı da yardımcı olacak 2 en önemli kural açıklayacağız.

Birinci Kural: Pasif Dinlemeyi Aktif İle Değiştir  

Dinlemenin konuşma ve yazmaya nazaran pasif bir beceri olmasına rağmen gerçek hayatta senin aktif dinlemeye ihtiyacın olacak. Gerçek hayatta biz sadece dinlemiyoruz ama tepki göstererek dış etkilere cevap vermekteyiz. Konuşma sırasında bilginin bir kısmını, yani gereksiz, fazladan, gürültülü kısmını filtreleyerek duymayabiliriz. Ancak, cevap için gereken kısmını mutlaka yakalarız.

Dinleme çalışmaları sırasında da bu tür “cevap gerekliliği” durumu oluşturmalısın. Dinleme CD’si olan ders kitabından çalışıyorsan “diyalogu dinle-içeriğiyle ilgili soruları cevapla” tarzında alıştırmaları yap. Ders kitabı kullanmadan çalışıyorsan kendi kendine denemeler uydur:

— Podcastı veya videoyu dinle ve içeriğini yaz. Sonrasında da kendini kontrol et. Sana bu konuda bir videosunda dikte okunduğu diğerinde ise doğru cevap verildiği Youtube Daily English Dictation kanalı yardımcı olacak.

— Ses kaydını dinlerken isimler, sıfatlar, fiiller gibi esas kelimeleri not al. Sonra onların sıralamasını oku ve tüm metnin içeriğini tahmin etmeye çalış. Ses kayıtlarını “En iyi İngilizce podcastları” yazısında bulursun.

— Sadece sese dayanarak olup biteni kafanda canlandırmaya çalış. Örneğin, senin bildiğin, fakat tam da bu bölümünü izlemediğin her hangi bir orijinal dizinin bölümünü aç ve o sırada ekrana bakmadan oradan bir parça dinle. Dinleme sırasında o an ne olduğunu, kimin ve ne hakkında konuştuğunu, hayatlarında bu sefer nelerin olup bittiğini tahmin et. Bu “prosedürden” sonra yeniden parçayı aç ve onu artık görüntüyle beraber izle. Bütün tahminlerin doğru çıktı mı?

— Ses kayıtlarında somut bilgi bulmaya çalış. Örneğin, hava durumu tahmini kaydını dinle ve kaç derece olduğunu duymaya çalış. Ya da spor haberlerini dinle ve oradan maçın sonucunu çıkarmaya çalış.

moving
Akışına bırakmak becerinin gelişmesi için uygun bir yöntem değil. Aktif hareketler gerekli!

— Anlam tahmini konusunda pratik yap. Bunun için her hangi bir kaydı aç ve dikkatlice içeriğini dinle. Belli bir süre sonra durdur tuşuna basıp devamında ne olacağını tahmin etmeye çalış. Tahmin ettin mi? Tekrar aç devamını dinle ve karşılaştır.

Özetliyoruz: kendini pasif dinlemeyle sınırlama. Evet, İngilizce konuşmayı dinlemek önemli ve gereklidir. Ancak dinleme tek başına becerini geliştiremez. Her hangi bir ses kaydıyla çalıştığında mutlaka bunun hedefini belirle. Mesela, içeriğini tahmin etmek, belli sorunun cevabını duymak, olayların sıralamasını not almak v.b. Böylece, konuşmadan gerekli bilgiyi çıkarmayı öğreneceksin.

İkinci Kural: Telaffuzunu Çalıştır

Müzik kulağa olan insanlar ki, genellikle onlar dinleme konusunda çok iyiler, doğru telaffuzun en ufak ayrıntılarını hızlıca öğrenerek aksansız konuşabiliyor. Ters bağlantısı da var. Telaffuzu çalıştırırken dinlemeni de geliştirirsin!

Kendimizin söyleyebileceğimizi daha iyi duyduğumuz bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Dolaysıyla sana şöyle bir çalışma algoritması teklif ediyoruz.

Her Seviye İçin Ses Kaydıyla Çalışma Algoritması

Bu algoritma her seviyedeki öğrenci için uygun, önemli olan ses kaydının seviyeye uygun olmasıdır. Senin ses kaydına ve onun scriptine, yani metnine ihtiyacın olacak. Metni olan ses kayıtlarını örneğin, burada bulabilirsin.

  1. Metini şimdilik bir tarafa kaldırıp (okuma!) ve içeriğini anlamaya çalışarak kaydı 2-4 kez dinliyoruz. Eğer bu dinlemelerden sonra kaydının büyük bir kısmını hala anlamadıysan anlayana kadar dinlemeye devam et. Zira hedefimiz duymak ve en azından bir şeyler, en iyisi de tamamını anlamak.
  2. Bir sonraki adım: metne bakıp ve ondan takip ederek tekrar dinliyoruz. Dikkate almalısın ki, bu aşamada tüm kelimelerin anlamlarını bilmen şart değil.  İstenilen oran %80 bildiğin ve %20 ise bilmediğin ( bu kelime hazinenin artışı olacak) kelimelerin olması.  Çevirisine çalışman bittikten sonra bakabilirsin. Şimdilik ise kontekste göre tahmin etmeye çalış (1 kez).
  3. Devamında yine metne bakmadan dinliyoruz (1 kez).
  4. Daha sonra dinliyoruz, metni takip ederek tekrar ediyoruz ve spikerin peşinden taklit ediyoruz!  (2-3 kez). Amacın onun telaffuzuna mümkün oldukça benzetmek.
  5. Yine metne bakmadan dinliyoruz (1 kez).

Orta ve Yüksek Seviye İçin Ses Kaydıyla Çalışma Algoritması

Eğer dinlemen artık bu seviyeyi aşmışsa ancak ulaştığın noktada durmak istemiyorsan senin için daha zor bir ses kaydıyla çalışma algoritması uygun olabilir. Yine ses kaydına ve metnine ihtiyaç olacak.

  1. Yine metne BAKMADAN ses kaydını dinliyoruz (1-2 kez, daha doğrusu, içeriğin büyük bir kısmını anlayana kadar).
  2. Dikte yazarken olduğu gibi duyduğumuz kelimeleri yazıyoruz. Anlamını bilmediğin bir şey olur. Bu normal. Kontekste göre anlamını tahmin etmeye çalış.
  3. Şimdi metni açıp yazdıklarımızın doğru olup olmadıklarını kontrol ediyoruz.
  4. Dinleyerek orijinal metne göre takip ediyoruz. (1 kez).
  5. Kalemimizi alıp metni parçalara bölerek tonlama ve vurgu ile ilgili not alıyoruz. Spikerin duraklamaları nerede oluyor? Hangi kelimeler vurgulanıyor? Spikerin sesi yükseliyor yoksa alçalıyor mu? V.s.
  6. En önemli adımı unutmuyoruz: spikeri taklit ediyoruz (2-3 kez).
  7. Metne bakmadan bir daha dinliyoruz (1 kez).

Özetliyoruz: dinlemeyi çalışırken mutlaka telaffuzunu da çalıştır! Ses kaydının metnini spikerin peşinden tekrar ederek onun telaffuzuna en yakın olacak şekilde yapmaya çalış. Telaffuz ve dinleme birbirine sımsıkı bağlı olup birbirini karşılıklı olarak geliştirmekte.

Bizi Yanlış Anlama

Bizim sana podcatları öylesine dinlemekten, orijinal dizi, film, reklam izlemekten ve sevdiğin şarkıların sözlerini incelemekten vazgeçmeni tavsiye ettiğimizi hiçbir şekilde düşünme. Bütün bunlar faydalı, en önemlisi de zevkli ve ilginç. İlgi ise dil öğrenmenin başarı anahtarıdır.

Dinlemeyi çalıştırmak gerekliliğinde ötürü ısrar ediyoruz, tüm yukarıda sıralanan prosedürler ise söylendiği gibi zevk için yapılır.

pleasure
İngilizceden alınan zevki kimse iptal etmemiştir!

Konunun Muhasebesini Yapalım

  • Zevk için yapılan pasif dinlemenin yanı sıra aktif dinlemeyle ilgili çalışmalar yap. Bunun için her hangi bir ses kaydını dinlerken belli bir hedefin olmalı.
  • Ses kaydıyla çalıştığında telaffuzunu çalıştır, yani spikerin peşinden taklit yaparak tekrar et. Telaffuz etmeye öğrendiğinde bunu duymayı da öğreneceksin.
  • Dinleme ve Dinleme Yarışı çalışmaları yardımıyla artık bildiğin ayrı kelimeleri duymakla ilgili alıştırmaları unutma.

Peki, dostum, bugünlük bitirelim. Mükemmel bir ruh ve güç hep seninle olsun!