Bilim adamları çift dilli kişilerin zihinsel aktiviteleri daha iyi yürütebildiğini belirtiyor. Çünkü bu kişiler daha hızlı düşünme ve karar almanın yanı sıra çoklu görev yapma yetisine sahip. Ayrıca, dinamik beyin aktiviteleri, insanları zor durumlarda farklı açılardan düşünmeye iterek onların yaratıcılıklarını etkiliyor. Geçtiğimiz günlerde BBC, Edinburgh Üniversitesi’nde yürütülen bir deneye yer verdi. Uzmanlar araştırmalarına için en az bir yabancı dil bilen kişileri davet etmiştir. Gönüllüler yarım yüzyıldan fazla bir arayla, 11 ve 70 yaşlarında olmak üzere iki kez test edilmişlerdir. Araştırmada çift dilli bireylerin tek dilli akranlarından daha iyi zihinsel performans sergilediği görülmüştür.

Bunlar arasından en iyi sonuçlar ise ikinci dili çocukluktan itibaren (18’den önce) öğrenmeye başlayan kişilerden alınmıştır. Ancak yabancı bir dili 18 yaşından sonra öğrenmeye başlayanlar da gelişmiş okuma ve anlama becerileri, konuşma akışkanlığı ve daha yüksek genel zeka seviyesi sergilemişlerdir. Yaşlı bireyler yabancı dil öğrenmeden, Alzheimer ve yaşlılık psikozu gibi hastalıkların önleyici tedbirleri olarak açıkça fayda sağlayabilir. Birey yeni kelimeler öğrenerek ve yeni bir dilde ifadeler oluşturmaya çalışarak beynini daha yoğun olarak çalıştırır ve yaşlanmaya karşı korumuş olur. Aynı zamanda da hafıza gelişime katkı sağlar. Ancak Profesör T.V. Chernigovskaya bunların insan ömrünü herhangi bir şekilde etkilediğine inanmak için bir sebep olmadığını düşünüyor.

çiftdilli

 Çift dilli kişilerin beyninde neler oluyor?

Farklı diller kişinin beyindeki sağ ve sol serebral yarıkürelerde buralara özgü şekilde işlem görüyor. Bu işlemler için iki türlü etken bulunuyor: dilden bağımsız ve dile ilişkin faktörler. Dilden bağımsız etkenler arasında yaş ve dil öğrenme yöntemi ve sırası gibi etkenler bulunuyor. Dil ile ilgili faktörler; hece yapısı (açık veya kapalı), alfabetik ve hiyeroglif yazı sistemleri arasındaki ilişki, yazma yönü, dil odağı (mantıksal Avrupa dilleri veya mythopoetic ve mecazi diller) gibi faktörleri kapsıyor.

Eşit düzeyde İngilizce ve Çince bilen biri, bir MRI deneyine davet edilmiş ve şaşırtıcı bir şekilde, bu iki dil arasındaki belirgin gramer ve fonetik farklılığa rağmen beynin her iki dile ait bilgileri aynı şekilde işlediği görülmüştür. Bundan başka, çift dilli bir kişinin ana dilindeki bir kelimeyi algılayışı sırasında beynin temporal bölgesinde, daha sonra edinilen dildekinden daha fazla hareket oluşmuştur.

Çift dilli kişilerden oluşan iki farklı yaş grubu üzerindeki çalışmalar da ilginç sonuçlar vermiştir. Bu gruplar ikinci dili on yaşından önce ve on yaşından sonra öğrenenler şeklindeydi. Deney sırasında beyinde bilgi algısını sağlayan kısımların her iki yaş grubunda da aynı şekilde çalıştığı ortaya çıkmıştır. Ancak, daha geç yabancı dil öğrenen gruptakiler konuşma sırasında, beynin ses üretimi ve sözdizimsel kodlamayla ilgili bölgesi olan Broca alanının farklı kısımlarını çalıştırırken, daha erken dönemde öğrenenler aynı kısımları çalıştırıyordu.

çiftdilli_2

Çift dilli kişilerin beyninde bir dilden diğerine geçiş ne şekilde oluyor?

O. Potzl 1930’da bu işlemin beynin sol hemisferindeki temporal alanda gerçekleştiğini düşünüyordu. İhtiyaç duyulan dili harekete geçirirken diğer dili bilincin derinliklerinde tutmayı sağlayan uyarıların kaynağı tam da bu alandır. Tek dilliler karşılarındakine karşı kibar veya samimi hitap şekilleri arasında seçim yaparken de aynı olay gerçekleşmektedir.

Burada bazı bimodal çift dillilik araştırma sonuçlarından bahsetmekte fayda var. Bimodal çift dillilik, sözlü olan ve sözlü olmayan dilleri aynı anda anlama olarak tarif edilebilir. Deneylerde sözlü olmayan iletişim ile sözlü iletişimin beyinde aynı bölgeleri uyardığı görülmüştür. Ayrıca, tek dillilere oranla çift dillilerin beynindeki arka temporal bölgede daha yoğun sinyaller gözlemlenmiştir.